Wnioski z dyskusji środowiskowej nad dokumentem "Charakterystyka trzech stopni kształcenia (z uwzględnieniem szczegółowych rekomendacji wypływających z Deklaracji Bolońskiej)" przedstawione na posiedzeniu plenarnym Rady Głównej Szkolnictwa Wyższego dnia 16 czerwca 2005 r.

wtorek, 26 września 2006

(z uwzględnieniem szczegółowych rekomendacji wypływających z Deklaracji Bolońskiej)"

przedstawione na posiedzeniu plenarnym Rady Głównej Szkolnictwa Wyższego dnia 16 czerwca 2005 r.

Pytania towarzyszące dokumentowi dotyczącemu charakterystyki trzech stopni kształcenia miały za zadanie wysondowanie opinii środowiska akademickiego na temat istotnych kwestii. Opinie te będą wpływały na kształt działalności dydaktycznej szkół wyższych, a także mogą wskazać kierunek przyszłych prac legislacyjnych, służących lepszym i akceptowanym przez kręgi akademickie rozwiązaniom prawnym.
Należy zauważyć, iż zainteresowanie szkół wyższych kwestiami ważnymi dla jego przyszłości, mierzone odzewem na dokument dostępny powszechnie środowisku, okazuje się w najlepszym przypadku umiarkowane. Naszymi respondentami było 45 uczelni oraz Ministerstwa Zdrowia i Infrastruktury, a także Naczelna Organizacja Techniczna.

W dokumencie tym zadane zostały następujące pytania szczegółowe i ogólne: (1) Czy ukończenie studiów licencjackich i magisterskich powinno być uwarunkowane napisaniem pracy i zdaniem egzaminu licencjackiego/magisterskiego? (2) Czy możliwe i celowe byłoby potraktowanie - zgodnie z sugestiami strategii bolońskiej - studiów magisterskich i doktoranckich jako alternatywnych (dwutorowych) w tym sensie, że po licencjacie można byłoby podjąć albo dwuletnie studia magisterskie i po nich czteroletnie studia doktoranckie, albo sześcioletnie (ośmioletnie) studia doktoranckie, które zawierałyby możliwość przedterminowej rezygnacji z nich i poprzestania na przygotowaniu pracy magisterskiej? (3) Jaki powinien być program studiów doktoranckich w wypadku dyscypliny (dziedziny) nauki lub sztuki, która nie pokrywa się z żadnym kierunkiem studiów? Jakie powinny być wymagania wstępne w wypadku przyjęcia na studia doktoranckie w danej dyscyplinie (dziedzinie) nauki lub sztuki osoby po magisterium na kierunku (zasadniczo) różnym od tej dyscypliny lub dziedziny? (4) Jaki powinien być model kariery akademickiej? (5) Czy powinna istnieć korelacja między dziedzinami nauki (sztuki) a grupami kierunków i kierunkami studiów? (6) Czy obecnie funkcjonujący system kontrolowania i zapewniania właściwej jakości kształcenia jest zadowalający? (7) Jak zagwarantować właściwe finansowanie badań naukowych i edukacji wyższej jako strategicznych elementów perspektywicznej polityki Państwa? (8) Jak rozbudowywać relacje między środowiskiem naukowym a sferą gospodarki?

  1. Analiza opinii wykazuje, iż trzystopniowy charakter kształcenia został zaakceptowany przez szkoły wyższe, chociaż pojawiają się uzasadnione głosy mówiące o tym, iż ugruntowanie się tego systemu w społeczeństwie będzie wymagało jeszcze pewnego czasu, niezbędnego do pełnego zrozumienia i zaakceptowania zarówno przez opinię publiczną, jak i przez rynek pracy, nowego tytułu zawodowego, jakim jest "licencjat", obok funkcjonującego od dawna tytułu zawodowego "inżynier". Pojawia się także pogląd, iż należy sporządzić listę zawodowych kierunków studiów (np. ratownik medyczny czy technik dentystyczny), na których kształcenie kończyłoby się na poziomie "licencjata".
  2. Zwraca się uwagę na konieczność doprecyzowania pojęcia studiów "zawodowych", chociaż w opinii Rady Głównej szczegółowe ustalenia w tym zakresie powinny należeć do uczelni prowadzących odpowiednie kierunki studiów. Respondenci podkreślają konieczność uregulowań prawnych dotyczących praktyk zawodowych na studiach technicznych i rolniczych. Rada Główna uznaje także konieczność formułowania standardów nauczania z zachowaniem zasady elastyczności, gdyż nadmierny rygoryzm w tej kwestii może już to sparaliżować innowacyjność, już to okazać się postulatem niewykonalnym w praktyce (np. w przypadku kierunków medycznych).
  3. Rada Główna podziela uwagi Kolegów sugerujących zastąpienie określenia "uzupełniające studia magisterskie" wyrażeniem "studia drugiego stopnia (magisterskie)", w celu odróżnienia ich od jednolitych studiów magisterskich. Określenie "cząstkowe" pojawiające się przy opisie poszczególnych etapów studiów należy rozumieć jako podkreślenie tego, że każdy z etapów edukacji jest elementem kształcenia ustawicznego.
  4. Zdecydowana większość odpowiedzi wskazuje na potrzebę utrzymania prac dyplomowych, kończących każdy stopień edukacji. Głównie odnosi się to do "licencjata", a uzasadniane jest możliwością kontynuowania studiów na drugim poziomie i to nie zawsze natychmiast po ukończeniu studiów licencjackich. W przypadku przerwy w kształceniu praca pisemna stanowiłaby większą gwarancję solidności wiedzy.
  5. Nie zyskuje aprobaty pomysł otwarcia możliwości kształcenia na sześcio/ośmioletnich studiach doktoranckich bezpośrednio po uzyskaniu tytułu zawodowego "licencjata". Pojawiają się opinię, iż tryb taki mógłby być dopuszczalny dla wyjątkowo uzdolnionych studentów, generalnie jednak wskazuje się na niebezpieczeństwa takiego trybu studiowania na poziomie doktoranckim, zwłaszcza dla samego adepta, "usuniętego" nagle po kilku latach poza system edukacyjny w przypadku niedopełnienia warunków i nieuzyskania doktoratu.
  6. Dominuje pogląd, iż studia doktoranckie, chociaż zwykle związane z kierunkiem kształcenia adepta na I i II poziomie studiów, powinny być otwarte także dla absolwentów innych kierunków. Wskazuje się na podstawową rolę promotora na tym etapie kształcenia oraz konieczność pozostawienia uczelniom swobody w kształtowaniu programów studiów doktoranckich. Godny odnotowania jest postulat interdyscyplinarnych studiów doktoranckich, prowadzonych według programu zatwierdzonego przez stosowną radę.
  7. Odpowiedzi na pytanie dotyczące modelu kariery akademickiej w Polsce zdają się wskazywać na zbliżający się moment przesilenia. Z jednej strony ok. 65% respondentów uważa, że model obecny jest właściwy, ale nawet wśród nich zdarzają się osoby postulujące stworzenie, obok dotychczasowej, innej drogi kariery akademickiej - niewymagającej habilitacji. Opinie te pozwalają sądzić, iż niebawem powróci temat habilitacji jako elementu kariery akademickiej, niezbędnego do uzyskania profesury, przy czym należy się liczyć ze wzrostem liczby zwolenników jej zniesienia. Podkreślić należy również, iż nawet zwolennicy dotychczasowego systemu przyznają, że nie sprzyja on mobilności naukowej oraz wywołuje "kostnienie" środowiska akademickiego. Rada Główna podziela ten pogląd i wzywa do podjęcia rzeczowej dyskusji na ten temat.
  8. Dotychczasowy stan kontroli jakości kształcenia uznany został za zadowalający, chociaż zwraca się uwagę na fakt, iż Państwowa Komisja Akredytacyjna winna okresowo przeprowadzać przegląd swoich sposobów działania i dokonywać stosownych korekt.
  9. Odpowiedzi na pytania dotyczące współpracy ze sferą gospodarki oraz sposobów finansowania nauki były bardzo rozbieżne, ale ich wspólnym mianownikiem było uznanie konieczności otwarcia uczelni na współdziałanie z otoczeniem gospodarczym. Znaczna część opinii wskazuje na konieczność zasadniczych zmian legislacyjnych (np. w zakresie prawa podatkowego). Temat ten winien, zdaniem Rady Głównej, stać się przedmiotem dyskusji, która zaowocowałaby sporządzeniem konkretnych wniosków dla władz ustawodawczych.

Brak tagów

Pobierz darmowe oprogramowanie
do przeglądania plików