Kadencja IX - nr 26 (marzec/kwiecień 2008)

wtorek, 29 kwietnia 2008

 

Kadencja IX - nr 26 (marzec/kwiecień 2008)

Debata ogólna na kwietniowym posiedzeniu prezydium (16) i plenarnym (17) skupiała się na kwestiach dostępu młodzieży do edukacji na poziomie podstawowym, gimnazjalnym, ponad gimnazjalnym i wyższym oraz edukacji polonistycznej. Zasadnicze problemy zarysował profesor Dariusz Rott. W dyskusji wzięli udział liczni goście, w tym przewodniczący Konferencji Dyrektorów Polonistyk Uniwersyteckich profesor Józef T. Pokrzywniak. Problem dostępu do edukacji jest wieloaspektowy. Z jednej strony warunkowany jest on możliwościami socjalnymi, a z drugiej intelektualnymi. Ważne jest więc ustalenie przejrzystych kryteriów dostępu do edukacji na poszczególnych poziomach - w zakresie wiedzy, umiejętności i predyspozycji - w szczególności do kształcenia na studiach pierwszego, drugiego i trzeciego stopnia. Istotne jest również, aby ci, którzy spełniają kryteria mieli równe szanse kształcenia się. Szczególną rolę w kształceniu na wszystkich poziomach odgrywa edukacja polonistyczna. Liczne wypowiedzi ukazały jej niedomagania. Przejawiają się one w tym, że kończący studia mają problemy z formułowaniem wypowiedzi, pisaniem tekstów, czy komunikowaniem się. Profesor D. Rott obiecał opublikować swoje przemyślenia oraz raport z dyskusji.
Rada zaopiniowała pozytywnie projekt ustawy o nadaniu Akademii Pedagogicznej im. Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie nowej nazwy - Uniwersytet Humanistyczno-Przyrodniczy im. Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie (uchwała 275/2008). Pozytywnie zaopiniowany został projekt rozporządzenia Ministra NiSzW w sprawie Programu "Kreator innowacyjności - wsparcie innowacyjnej przedsiębiorczości akademickiej" (uchwała 276/2008). Rada zaopiniowała wnioski jednostek organizacyjnych uczelni o uzyskanie uprawnień do nadawania stopni naukowych (uchwała 274/2008), wnioski uczelni o zgodę na kształcenie w ramach unikatowych kierunków studiów (art. 11 ust. 3 ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym) i w ramach studiów podyplomowych realizowanych w myśl art. 8 ust. 7 wyżej wspomnianej ustawy oraz regulaminy stypendialne.
Na zaproszenie profesor Barbary Kudryckiej, Minister NiSzW, przewodniczący i wiceprzewodniczący Rady uczestniczyli w spotkaniu środowisk naukowych i akademickich z Prezesem Rady Ministrów Donaldem Tuskiem. Premier nakreślił politykę Rządu w zakresie nauki i szkolnictwa wyższego oraz zasygnalizował oczekiwania względem obu sektorów. Poruszył również wybrane problemy przygotowywanej reformy nauki i szkolnictwa wyższego. Po wystąpieniu Premiera, Pani Minister i przedstawiciele resortu prezentowali zasadnicze elementy dokumentu zatytułowanego "Projekt założeń reformy systemu nauki i szkolnictwa wyższego". Nie było dyskusji na wspomnianym spotkaniu, natomiast jest oczekiwanie, aby taka dyskusja odbyła się w obu środowiskach. Rada zajmie się przygotowaniem opinii i sformułowaniem propozycji niektórych rozwiązań w maju. To dobrze, że dyskutujemy nad reformą obu sektorów, gdyż zmiany są nieuniknione. Powinny one jednak być kompleksowe. Znowu powraca problem, czy ma być stopień doktora habilitowanego, czy też nie. Jest to problem drugorzędny. Obojętnie jaki przyjmiemy system, muszą istnieć mechanizmy selekcji i oceny kadry zatrudnianej w nauce i szkolnictwie wyższym. Stopień naukowy doktora powinien być warunkiem koniecznym do pracy w obu sektorach - ale nie jedynym. Jest on bowiem uwieńczeniem ostatniego etapu kształcenia na poziomie wyższym. Nigdzie na świecie osobom, które dopiero co uzyskały stopień doktora nie przyznaje się uprawnień naukowych. Muszą najpierw zdobyć doświadczenie oraz wykazać, że są samodzielne i przygotowane do pełnienia różnych ról - w nauce i szkolnictwie wyższym. Selekcja takich osób odbywa się u nas - w znacznej mierze - poprzez uzyskanie stopnia naukowego doktora habilitowanego oraz tytułu profesora. Można od tego odstąpić po wdrożeniu innego systemu - którego koncepcja w chwili obecnej jest mglista - oraz sprawdzeniu, czy się on przyjął. W moim osobistym odczuciu obowiązująca u nas droga awansu naukowego/akademickiego jest mniej uciążliwa niż w wielu krajach Europy i Stanach Zjednoczonych. Należałoby wdrożyć mechanizmy konkurencji w staraniu się o zatrudnienie w obu sektorach i otworzyć uczelnie i instytucje naukowe na otoczenie, aby pracę mogły uzyskiwać osoby kompetentne - również z zagranicy. To wszystko będzie możliwe, jeśli instytucje naukowe i uczelnie będą dysponowały znacznie większymi, niż obecnie, funduszami. Problemem więc numer jeden jest skierowanie do szkolnictwa wyższego i nauki odpowiednio dużego strumienia finansowania budżetowego i pozabudżetowego. Związaną z tym kwestią jest stworzenie mechanizmów rynkowych i konkurencyjnych zdobywania funduszy na badania i kształcenie na poziomie wyższym. Tylko taką drogą będzie można wdrożyć reformę. Środowiska naukowe i akademickie nie zaakceptują administracyjnych form regulacji, a same nie są przygotowane do zmian. Należy więc znacząco zwiększyć finansowanie budżetowe nauki i szkolnictwa wyższego oraz wdrożyć mechanizmy konkurencji w staraniach o fundusze. Należy też stworzyć zachęty do finansowania badań i kształcenia przez instytucje gospodarcze i społeczne, poprzez odpowiednie regulacje, a wraz z tym zreformować procedury zatrudnienia, oceny i awansu kadry. Zmiany muszą być znaczące, gdyż mechanizmy wprowadzone w latach dziewięćdziesiątych ubiegłego stulecia przestały funkcjonować. 11 kwietnia uczestniczyłem w inauguracji proklamowanego przez ONZ Światowego Roku Planety Ziemia, na zaproszenie Prezesa PAN profesora Michała Kleibera. To ze wszech miar godne uznania przedsięwzięcie zostało w Polsce zainicjowane wystawą plenerową pod hasłem "10 pytań o Ziemię - przeszłość przyszłości" przygotowaną przez Muzeum Ziemi PAN w Warszawie. Interesujące wystąpienia, liczni obecni i zespoły dziecięce promujące przyjazne współistnienie człowieka ze środowiskiem to przesłanki, aby problemom tym nadać właściwą rangę w edukacji na wszystkich poziomach. W dniu 18 kwietnia gościłem w Uniwersytecie Mikołaja Kopernika w Toruniu na zaproszenie Europejskiego Forum Studentów. Na zorganizowanej przez Forum konferencji pod hasłem: "Studia po bolońsku" omówiłem czynniki, które będą powodowały wzrost konkurencyjności polskich uczelni w Europejskim Obszarze Szkolnictwa Wyższego. Z pewnością są nimi nowoczesne kształcenie oraz tworzenie sprzyjających studentom warunków i przyjaznego otoczenia. Elementy nowoczesnego kształcenia to: nowoczesne programy nauczania, system trójstopniowy, możliwość zmiany kierunku studiów/dyscypliny, możliwość uczestnictwa w różnych formach kształcenia, wymiana krajowa i międzynarodowa, otwartość na otoczenie społeczne i gospodarcze, wykwalifikowana kadra i właściwa infrastruktura. Przyjazne studentom warunki, to: rozwinięte systemy stypendialne i kredytowe, możliwość podejmowania pracy w czasie studiów oraz odpowiednia baza mieszkaniowa, socjalna i rekreacyjno-sportowa. Przyjazne studentom otoczenie to przychylność kraju, społeczeństwa i społeczności lokalnych, w których uczelnie się znajdują. Czy kryteria te uczelnie nasze spełniają - chyba nie, skoro mamy najniższe w Europie wskaźniki mobilności studentów. Internacjonalizacja kształcenia, to ważny element postrzegania systemu edukacji Kraju. Jeśli chcemy być liczącym

się partnerem w zakresie szkolnictwa wyższego w Europie musimy nowocześnie kształcić, być otwarci na studentów oraz być przyjaźni studentom.

20 kwietnia 2008 roku

Jerzy Błażejowski

Brak tagów

Pobierz darmowe oprogramowanie
do przeglądania plików